Wat is ondermijning?

Criminelen gebruiken gewone bedrijven, diensten en soms ook onschuldige mensen voor hun illegale activiteiten. Zo raken de ‘bovenwereld’ en de ‘onderwereld’ met elkaar verweven. Hierdoor wordt de samenleving beschadigd. Dat noemen we ‘ondermijning’.

Criminelen hebben bijvoorbeeld huizen, bedrijfspanden en voertuigen nodig. Daarvoor maken ze gebruik van gewone bedrijven en diensten, zoals makelaars, financieel adviseurs, autoverhuurbedrijven en nepwinkels.

Een voorbeeld is een restaurant waar nooit klanten komen. Of een kapsalon die overdag altijd dicht is. Criminelen betalen vaak met contant geld en proberen illegaal verdiend geld op een slimme manier te gebruiken of wit te wassen.

Ondermijnende criminaliteit raakt ons allemaal. Criminelen richten bijvoorbeeld zorgbureaus op om te frauderen met zorggeld. Daardoor krijgen kwetsbare patiënten niet de zorg die zij nodig hebben. Ook proberen criminelen jongeren te gebruiken voor illegale activiteiten. Ze benaderen jongeren om drugs te bezorgen of fraude te plegen. Ook maken ze misbruik van kwetsbare mensen en gebruiken ze bedreiging, omkoping of geweld om mensen onder druk te zetten. 

Ondermijning komt dus overal voor. Op bedrijventerreinen, op het platteland, in winkelstraten en in woonwijken. Het raakt ons allemaal, ook onze kinderen en andere dierbaren.

Samenwerken tegen ondermijning

Criminelen laten zich niet tegenhouden door gemeentegrenzen. Samen met onze buurgemeenten Baarn, Soest, Eemnes en De Bilt pakken we ondermijning aan. En natuurlijk met de politie, het Openbaar Ministerie, de Belastingdienst en het Regionaal Informatie- en Expertise Centrum (RIEC). 

Als een bedrijf of persoon een vergunning of subsidie aanvraagt of een opdracht aanneemt, controleert de gemeente altijd eerst of die betrouwbaar is. De gemeente wil voorkomen dat zij onbewust criminelen helpt bij witwassen, fraude of strafbare activiteiten. Dit doen we op basis van de Wet Bibob (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur). Bunschoten werkt samen met de buurgemeenten Baarn, Soest, Eemnes, en De Bilt in het ‘Bibob Expertise Team’. Met deze vijf gemeenten samen zorgen we dat het net zich goed sluit tegen criminele praktijken.

Meld signalen van ondermijning

Als inwoner of ondernemer ben je een belangrijke partner in de aanpak van ondermijning. Heb je een vermoeden dat iets niet klopt? Meld dit dan bij de gemeente. Wij bekijken dan zorgvuldig of verder onderzoek nodig is. 
Het kan zijn dat een medewerker van de gemeente contact met je opneemt voor extra informatie. Daarna wordt je melding opgenomen op de signaallijst. 

Signalenoverleg

Tijdens het ‘signalenoverleg’ bespreken verschillende afdelingen van de gemeente de signalen met elkaar. Denk aan toezicht en handhaving, bouw- en woningtoezicht en het sociaal team. 
Het kan bijvoorbeeld gaan om vermoedens van illegale kamerverhuur, verdachte activiteiten in een bedrijfspand of zorgfraude. De gemeente bekijkt of er patronen zijn en bepaalt welke aanpak nodig is. Soms neemt de gemeente zelf maatregelen volgens de wet. In andere gevallen werken we samen met partners zoals de politie, de Belastingdienst of het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC). 

Jongeren in drugs- en geweldscriminaliteit 

De handel in drugs is een harde en gevaarlijke wereld. Vooral jonge en kwetsbare mensen kunnen hierin terechtkomen. Criminelen lokken hen met geld, status, spanning en het gevoel dat ze erbij horen. Ze beloven bijvoorbeeld luxe spullen, snel geld en broederschap. 

Steeds vaker benaderen criminelen jongeren via social media. Daarna moeten jongeren vaak illegale klusjes doen, zoals drugs bezorgen, op de uitkijk staan, fraude plegen of een explosief plaatsen. De gevolgen zijn groot. Denk aan een strafblad, bedreigingen, schulden of meegesleurd worden in levensgevaarlijke situaties. Eenmaal in de criminaliteit, is het vaak moeilijk om daar weer uit te stappen.

Criminelen zetten anoniem vage klussen op platformen als Snapchat en Instagram: ‘snelle job, voeg me toe’, ‘er moet een osso lucht, dm’, ‘easy cash, ff pakketje, wie wil, DM?’, ‘wie is fit? Dm’, ‘pin job, wie kan gaan?’. Ongeveer 20% van de jongeren ziet wel eens een online oproep voor crimineel werk. Zo’n 6% is hier direct voor benaderd. Vaak weten jongeren pas in privéberichten waar het écht om gaat. En dan is het soms al te laat. Het is belangrijk om jongeren weerbaar te maken hiertegen. 

Een goede opleiding, werk en een fijne invulling van vrije tijd zijn belangrijk om te voorkomen dat jongeren deze stap zetten. Jongeren met problemen zoals schulden, verslaving, spijbelen, problemen thuis of verkeerde vrienden lopen meer risico om in de criminaliteit terecht te komen. 

Let op signalen

Ouders, verzorgers, docenten, sportcoaches, familie en andere belangrijke volwassenen rondom een jongere. Ze hebben meer invloed dan ze denken. Zie je dat een jongere altijd online is, opeens dure spullen heeft, spijbelt van school, andere vrienden heeft, zich anders gedraagt dan normaal of vaak laat thuiskomt? Praat hier dan over. Dit betekent niet meteen dat het kind betrokken is. Het kunnen wél signalen zijn dat een jongere risico loopt. 

Ga in gesprek:

  • Bespreek de zorgen en vraag aan de jongere of je zorgen terecht zijn.
  • Bespreek dit bijvoorbeeld tijdens autorijden of sporten. Het voelt veiliger voor de jongere om elkaar niet recht aan te kijken en praat daardoor makkelijker. 
  • Laat merken dat je wil helpen en oordeel niet. Stel open vragen en luister goed. 

Twijfel je om in gesprek te gaan? Of lukt het gesprek niet? Bespreek dit dan met anderen, zoals andere ouders die je vertrouwt, professionals op school of de wijkagent. Ook kun je anoniem chatten via www.keerpunt.chat. Het chatteam luistert en helpt alleen als je dat wil. Je hoeft het niet alleen te doen. Er zijn mensen die je graag helpen. 

Kijk voor meer tips op www.nji.nl/kennis/jeugdcriminaliteit

drugsdeal

Zorgcriminaliteit 

Criminelen hebben in het hele land de zorg ontdekt als verdienmodel. Ze gebruiken de zorg steeds vaker om geld te verdienen. Ze plegen bijvoorbeeld fraude met geld uit een persoonsgebonden budget (pgb) of richten zorgbedrijven op om geld wit te wassen. 

Ook werken steeds meer criminelen zonder diploma als zzp’er in de zorg. Zij strijken hiermee grote bedragen per maand op. Het gevolg is dat criminelen zorg geven aan kwetsbare mensen terwijl zij niet de juiste opleiding hebben. Soms wordt er zelfs helemaal geen zorg geleverd. 

Sommige zorgbehoevenden worden misbruikt voor de drugshandel of prostitutie. Vooral kwetsbare cliënten zijn de dupe, zoals ouderen in de wijkverpleging, jongeren in de jeugdhulp en mensen in de gehandicaptenzorg en de geestelijke gezondheidszorg (ggz). 

Ben je cliënt, ken je een cliënt of werk je in de zorg en zie of hoor je iets dat niet klopt? Meld dit dan. Dat kan ook anoniem. Zo kunnen we samen onze dierbaren beschermen en ervoor zorgen dat het zorggeld terecht komt bij de mensen die het echt nodig hebben. 

 

Meld misdaad anoniem