Van maandag 8 februari tot en met vrijdag 19 maart konden inwoners van de gemeente Bunschoten van 6 jaar en ouder zich tijdens de pilot Grootschalig testen meerdere keren laten testen op het coronavirus. Het maakte in dit geval niet uit of er wel of geen coronagerelateerde klachten waren. Velen van u hebben dat gedaan, waarvoor onze hartelijke dank. Er zijn namelijk ruim 12.500 testen afgenomen. Samen hebben we laten zien waar een klein dorp groot in kan zijn!

Eindrapportage resultaten

Alle resultaten van de pilot zijn verzameld, bij elkaar gebundeld tot een onderzoeksverslag en gepresenteerd. Heeft u de presentatie gemist en wilt u die terugkijken? Dat kan op YouTube. Wilt u de eindrapportage bekijken met alle resultaten van de pilot in Bunschoten? Die kunt u hieronder downloaden.

Eindrapportage pilot Bunschoten

Waar werd onderzoek naar gedaan?

In deze pilot hadden we verschillende onderzoeksdoelen, namelijk:

  • Onderzoeken of grootschalig testen een goede methode is om meer zicht te krijgen op de verspreiding van het coronavirus;
  • Onderzoeken wat het effect is van verschillende manieren om testen, zowel met als zonder klachten, voor mensen makkelijk te maken en hen te motiveren mee te doen;
  • Onderzoeken of mensen ondersteuning waarderen tijdens hun quarantaine- of isolatieperiode en of het hen helpt om thuis te kunnen blijven;
  • Onderzoeken wat ervoor nodig is om het grootschalig testen operationeel op te zetten en hoe dit eventueel op te schalen is naar andere gemeenten in Nederland.

Hoe werd dit onderzoek gedaan?

Onderzoek naar de verspreiding van het virus

Als eerst keken we naar hoeveel mensen zich laten testen tijdens deze pilot. Daarnaast wilden we inzicht krijgen in de groep positief geteste mensen. En we wilden inzicht krijgen in de groep van positief geteste mensen zonder klachten. Door onderzoek te doen naar het rioolwater in de gemeente leerden we of en welke relatie er is tussen het aantal positief geteste mensen en de hoogte van het gemeten aantal virusdeeltjes. Met deze informatie kunnen we zien of grootschalig testen helpt om meer, andere, of eerder infecties op te sporen en beter zicht te krijgen op (de verspreiding van) het virus. 

Gedrag: testbereidheid en de bereidheid om quarantaine en isolatie vol te houden 

In het gedragsonderzoek keken we eerst naar wat voor soort brief het meest effectief was om mensen uit te nodigen om te komen testen tijdens de pilot. Daarom hebben we twee soorten brieven verstuurd. We hopen hiervan te leren welke brief het belang van deelname het best verwoordde, en daarmee meer mensen motiveerde om mee te doen. Deze brief kan dan als voorbeeld gebruikt worden bij toekomstige oproepen tot grootschalig testen in Nederland. Daarnaast zijn er extra testlocaties geopend in de gemeente en is er een testbus ingezet om zo de drempel tot testen te verlagen. Hiervan kan geleerd worden of het openen van locaties dichterbij huis invloed zou kunnen hebben op de testbereidheid van mensen. 

Ook keken we wat thuisblijven na een positieve uitslag voor mensen prettiger en makkelijker kan maken. Iedereen kreeg tijdens de pilot dezelfde ondersteuning aangeboden. In samenwerking met Stichting De Boei kon iedereen die met een isolatie- of quarantainesituatie geconfronteerd werd hulp krijgen van een quarantainecoach. Dat is een vrijwilliger van De Boei die hielp met een luisterend oor of praktische zaken zoals boodschappen doen, de hond uitlaten of het bieden van mantelzorg. Als we zien dat het toewijzen van een quarantainecoach thuisblijven net wat makkelijker en prettiger heeft gemaakt, dan hopen we dat andere GGD-en en gemeenten ook coaches gaan aanbieden voor mensen met een positieve testuitslag, zodat zij hun quarantaine- en isolatieperiode ook beter volhouden.

Operationele opschaalbaarheid

Als laatste kijken we naar het totale plaatje: Wat is de impact van het grootschalig testen, traceren en isoleren? We krijgen hiermee informatie die bruikbaar is om te beoordelen of het een goed idee is om grootschalig testen breed in Nederland in te zetten. Daarnaast krijgen we informatie over wat er nodig is om grootschalig testen te realiseren (denk bijvoorbeeld aan de kosten) en de belemmerende en succesfactoren. Op basis daarvan kunnen we adviezen geven die bruikbaar zijn wanneer grootschalig testen in andere delen van het land ingezet wordt.

Testen op afspraak bij Zorg- en Wooncentrum De Haven

U kunt zich vanaf nu weer regulier laten testen volgens de landelijke werkwijze. Als u klachten heeft die passen bij het coronavirus, laat u zich zo snel mogelijk testen. U kunt een afspraak maken via www.coronatest.nl of 0800 - 1202. Zonder klachten kunt u zich alleen door de GGD laten testen als u contact heeft gehad met iemand met corona of als u in het buitenland bent geweest. De testlocatie in de gemeente is, zoals vanouds, naast Zorg- en Wooncentrum De Haven. Let op: er is dus geen vrije inloop meer. Helaas is het niet gelukt om de mondspoelkit voor kinderen te behouden. De mondspoelkit is nog niet gevalideerd, dat wil zeggen nog niet goedgekeurd. De mondspoelkit maakt deel uit van het onderzoek en daarom worden eerst de onderzoeksresultaten afgewacht voordat deze methode van testen eventueel verder uitgerold kan worden.

Waarom was er een pilot?

De gemeente Bunschoten startte, op verzoek van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, samen met de GGD regio Utrecht het proefproject Grootschalig testen. Een pilot dus. Door zo veel mogelijk inwoners te testen, wilden we beter zicht krijgen op het virus en de verspreiding ervan. Met wat we tijdens deze pilot in de gemeente Bunschoten hebben geleerd, kunnen we landelijk het verschil maken in het eronder krijgen van het virus.

Bunschoten deed mee als pilotgemeente. Dat betekent dat:

  • We iedereen in de gemeente van 6 jaar en ouder uitnodigden om mee te doen. Uit de opkomst konden we onder andere zien wat de testbereidheid is. 
  • Vervolgens lieten mensen zich testen en kregen ze de uitslag. Daaruit konden we zien hoe het ging met het aantal coronabesmettingen in de gemeente Bunschoten.
  • Als onderdeel van de pilot bood de gemeente, als iemand positief getest was, ook ondersteuning aan om de isolatieperiode gemakkelijker te maken.

Belangrijk om te weten: u kon altijd ondersteuning ontvangen, ongeacht of u nu wel of niet wilde deelnemen aan het onderzoek. Deed u mee, dan kunt u ook zeker zijn dat voor het onderzoek uw gegevens veilig zijn, want alleen anonieme data zal gebruikt worden. 

Wist u dat...

  • Er ruim 12.500 testen zijn afgenomen?
  • Maandag gemiddeld de drukste dag was?
  • De meeste coronatesten zijn afgenomen in de Immanuelkerk?
  • Het op de eerste dag het drukst was? Toen zijn er 637 mensen getest.
  • Meer dan 50% van de testers zich vaker dan 1 keer heeft laten testen tijdens de pilotperiode, met uitschieters van meer dan 10 keer?
  • Er ruim 2.000 kinderen onder de 18 jaar zijn getest tijdens de pilotperiode?

Aanbod vanuit De Boei

Tijdens de coronaperiode heeft De Boei ook een breed aanbod voor senioren, mantelzorgers, ouders en jongeren. Senioren kunnen contact opnemen voor hulp bij het leggen van contacten met thuiszorgorganisaties, persoonsalarmering en telefonisch contact met een vaste vrijwilliger of sociaal werker. Ook is er een online schaak- en damavond op woensdag en organiseert De Boei nog meer online activiteiten voor ouderen. Als u zelf geen laptop heeft, kunt u er een lenen. Ook voor mantelzorgers is aandacht. Zij kunnen contact opnemen voor individuele ondersteuning, respijtzorg en persoonsalarmering voor wie zij zorgen. De Boei biedt ook opvoedondersteuning voor ouders met kinderen in alle leeftijden. En er is een ouderlijn voor ouders die hun verhaal kwijt willen of tips nodig hebben over opvoeden in coronatijd. Tot slot kunnen ook jongeren contact opnemen voor ondersteuning of een luisterend oor, wordt er een online filmavond georganiseerd en een online kookworkshop in de voorjaarsvakantie. Meer weten? Neem contact op met De Boei of kijk op www.deboeibunschoten.nl.

Veelgestelde vragen en antwoorden

Om vragen over de pilot zoveel mogelijk te beantwoorden, hebben we een lijst opgesteld met veelgestelde vragen en antwoorden. Nu de pilot is afgelopen, laten we deze vragen en antwoorden nog even staan ter verduidelijking.

Waarom doet Bunschoten mee?

Op verzoek van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. En omdat we vanuit de gemeente en de GGD heel graag een bijdrage willen leveren aan het eronder krijgen van het virus, zodat we uiteindelijk weer gebruik kunnen maken van de ruimte die we hebben in Bunschoten en in Nederland. Met wat we leren uit deze pilot kunnen we landelijk het verschil maken in het indammen van het virus.

Waarom nu? Het land staat klaar om gevaccineerd te worden.

We snappen dat het gek lijkt om juist nu te starten met deze pilot. De komende tijd zal er vanuit het Rijk onverminderd aandacht zijn voor testen, de maatregelen en vaccineren. Alleen met volledige inzet op deze drie pijlers kunnen we de verspreiding van het virus beperken, de huidige maatregelen sneller versoepelen en zware maatregelen in de maanden daarna voorkomen. 

Het grootste gedeelte van de samenleving wordt pas vanaf mei tot laat in dit jaar gevaccineerd. Corona woekert ondertussen door. Juist daarom blijft het belangrijk om te blijven testen en ons te houden aan de geldende maatregelen. Door te leren van deze pilot kunnen we in de toekomst snel schakelen bij eventuele brandhaarden, bij Covid-19, maar ook voor eventuele virussen waar we in de toekomst mee te maken krijgen.

Wat heb ik eraan als inwoner?

U draagt met uw deelname bij aan het eronder krijgen van het virus, zowel in Bunschoten als in Nederland. Door deze pilot leren we hoe we snel en adequaat kunnen handelen door grootschalig testen. U mag zich met en zonder klachten laten testen, waardoor u uzelf en uw omgeving mogelijk beschermt tegen besmetting en uitbreken van het virus in uw (naaste) omgeving. In Bunschoten is er dus een verruiming van het landelijke testbeleid. 

Hoe vaak kan ik me laten testen?

De pilot duurt in totaal zes weken. In die periode kunt u zich meerdere keren laten testen, hoe vaak en wanneer u wilt.

Kunnen inwoners worden verplicht om mee te doen?

Het doel is om laagdrempelig testen aan te bieden. Wel of niet meetesten is uw eigen keuze. De pilot verplicht niemand om mee te doen. Maar hoe meer mensen zich laten testen, hoe beter we met elkaar bijdragen aan dat ene doel: het virus eronder krijgen en de druk op de zorg verminderen.

Als ik me laat testen zonder klachten, moet ik dan in quarantaine tot de uitslag er is?

Bij deze pilot worden alle inwoners opgeroepen om zich te laten testen, ook als men geen coronagerelateerde klachten heeft. Als u zich laat testen zonder dat u klachten heeft, hoeft u niet in quarantaine tot de uitslag er is. Als u wel klachten heeft en u laat zich testen, moet u uiteraard wel in quarantaine totdat u een negatieve testuitslag heeft ontvangen.

Kan ik me laten testen zonder mee te doen aan het onderzoek?

Ja. Als u klachten heeft, blijft het belangrijk om u te laten testen. U hoeft dan niet per se deel te nemen aan het onderzoek.

Wat wordt precies onderzocht?

We onderzoeken de mate waarin het virus aanwezig is bij alle inwoners. Zo kunnen we ons een beeld vormen van de omvang van de aanwezigheid van het virus in de gemeenschap, ook bij mensen die geen klachten hebben of nooit klachten hebben gehad. Dit vervolgen we ook, zodat we zien hoe dit zich ontwikkelt in de tijd. Na het testen is het ook belangrijk dat mensen die het virus bij zich dragen thuisblijven. We onderzoeken daarom ook hoe mensen geholpen of aangemoedigd kunnen worden om zich aan deze adviezen te houden.

Wat als ik al corona heb gehad?

Ook als u al corona heeft gehad, is het waardevol om mee te doen aan het onderzoek. Voor het onderzoek is een afspiegeling van de samenleving nodig. Daar horen ook mensen bij die al eerder positief getest zijn.

Ik heb recentelijk corona gehad en ben bang voor een positieve uitslag, terwijl ik niet meer besmettelijk ben. Wat nu?

Het klopt dat in de PCR-test het virus tot na de besmettelijke periode nog aantoonbaar kan zijn. Daarom wordt normaal gesproken geadviseerd om tot acht weken na de vorige ziekteperiode niet opnieuw te testen. U weet immers niet waar u tegenaan kijkt. Desondanks kunt u zich tijdens de pilot nog steeds laten testen. In de pilot wordt door middel van een vragenlijst ook in kaart gebracht of iemand eerder positief is getest en hoe deze nieuwe uitslag dan geduid moet worden. Uw deelname aan de test is dus ook waardevol.

Hertest in De Toekomst

Als u recentelijk corona heeft gehad en tijdens deze pilot een positieve testuitslag krijgt of positief test zonder klachten, kunt u zo snel mogelijk een hertest laten afnemen in sporthal De Toekomst. De testbuisjes van deze locatie gaan namelijk naar het UMC Utrecht om te onderzoeken of het om een nieuwe of oude besmetting (ook wel restbesmetting) gaat.

Hoe lang duurt het voor ik de testuitslag krijg?

U ontvangt de uitslag binnen 12 tot 24 uur.

Heeft onze gemeente nog geen groepsimmuniteit na die vele besmettingen?

Nee, daar is nog geen sprake van. Hoewel veel mensen besmet zijn geraakt, zijn er ook nog steeds veel mensen die nog niet in aanraking zijn geweest met het virus. De dreiging van het virus blijft daarom ook in onze gemeente nog onverminderd aanwezig. Het is dan ook heel belangrijk dat iedereen zich aan de geldende regels houdt: houd anderhalve meter afstand, was de handen regelmatig, ventileer goed en kom niet of zo min mogelijk samen met mensen buiten je eigen huishouden. 

Waarom niet gelijktijdig vaccineren?

De Rijksoverheid bepaalt de landelijke vaccinatiestrategie en daarom kunnen er geen vaccinaties aangeboden worden in deze pilot. In deze strategie staat wie wanneer gevaccineerd wordt en heeft als doel de meest kwetsbare groepen als eerste te vaccineren. Ons land beschikt niet over voldoende vaccins om van deze strategie af te wijken en de pilotgemeente Bunschoten met voorrang te vaccineren. Overigens weten we nog niet of iemand die gevaccineerd is, niet meer besmettelijk is. Daarom roepen we ook gevaccineerde inwoners op om zich te laten testen.

Vanaf welke leeftijd wordt er getest?

Alle inwoners van de gemeente Bunschoten vanaf 12 jaar kunnen deelnemen aan de pilot met de zogenaamde PCR-test. Kinderen tussen 6 en 12 jaar kunnen worden getest op een nieuwe kindvriendelijke manier: met een mondspoelkit, zodat zij daar minimaal hinder van ondervinden voor de pilot.

Waarom worden kinderen bij de testbus en bij testlocatie De Haven met een wattenstaafje getest en niet met de mondspoelkit?

In de testbus en bij De Haven is het niet mogelijk om met de mondspoelkit te testen. Dit is een nieuwe testmethode die we nog aan het onderzoeken zijn en nu nog niet overal in kunnen zetten. Kinderen kunnen voor een test met de mondspoelkit wel terecht op de twee andere testlocaties.

Waarom geen (snelle) antigeen test?

Een antigeen test is moeilijk uit te voeren in grote aantallen tegelijk. Omdat voor deze test ook mensen op de testlocatie aanwezig moeten zijn om elke individuele test meteen te bewerken en af te lezen, is het niet mogelijk om dit op grote schaal te doen zonder laboratorium op locatie. 

Heeft een PCR-test wel nut als ik geen klachten heb?

Ja, want het virus kan al worden aangetoond voordat iemand klachten krijgt. Dit wordt momenteel bijvoorbeeld ook al geadviseerd bij mensen die terugkomen uit het buitenland en geen klachten hebben of bij mensen die in nauw contact met een besmet persoon zijn geweest en geen klachten hebben. We weten in zo’n geval dat iemand een verhoogd risico op het virus heeft en dan heeft het zin om ook zonder klachten te testen. In de pilot willen we kijken wat er gebeurt als we testen breed aanbieden, ook aan mensen zonder klachten. Daarom is deelname belangrijk.

Hoe zit het met meedoen als ik al gevaccineerd bent?

Ook als u al gevaccineerd bent, blijft het belangrijk om te testen. De bescherming van de vaccinatie treedt pas in werking na de tweede vaccinatie. Als er reden is om u te laten testen, blijft dit dan ook doen na vaccinaties. We weten van de vaccinaties ook nog niet helemaal in welke mate het voorkómt dat u het virus doorgeeft aan anderen, ondanks dat je zelf niet ziek zal worden. Het blijft daarom belangrijk om u te laten testen om zicht te houden op het virus.

Hoe is het met mijn privacy gesteld?

We begrijpen dat er mogelijk zorgen zijn over de privacy van uw gegevens, nadat is gebleken dat er persoonsgegevens zijn gestolen. De GGD controleert op verschillende manieren hoe medewerkers omgaan met de informatie in de systemen. Dat heeft eerder geleid tot de ontdekking van onregelmatigheden en tot het nemen van maatregelen. Daarnaast beschermen ze zich tegen aanvallen op de systemen van buiten. 

Welke maatregelen zijn er genomen om misbruik te voorkomen? 

  • De GGD heeft controle aan de poort. Mensen moeten een VOG aanleveren en een geheimhoudingsverklaring ondertekenen. Daarmee is duidelijk dat ze aansprakelijk zijn op het moment dat zij zich niet aan de voorwaarden van de overeenkomst houden. 
  • Daarnaast zijn privacy en geheimhouding doorlopend onderwerp van de trainingen en gesprekken. 
  • De GGD controleert sinds de start het gebruik van de systemen door de medewerkers, en hebben de controles steeds verder verbeterd en doen dat nog steeds. Vanwege het belang van de virusbestrijding en de gevraagde snelheid is de GGD – op diverse manieren – met steekproefsgewijze controles van start gegaan. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft tot nu toe geen aanvullende vragen gesteld over de werkwijze. 
  • Alleen mensen die voor hun werk noodzakelijk toegang moeten hebben tot een persoonsdossier, mogen dit dossier inzien. Hierop wordt steekproefsgewijs gecontroleerd. Bij verboden toegang volgt ontslag en indien nodig aangifte. 
  • Daarnaast schalen we de monitoring van het gebruik van de systemen verder op. 

Voor meer informatie en bij vragen hierover verwijzen wij u door naar de website www.ggdghor.nl.

Zijn er mensen zonder klachten positief getest?

In de eerste week van dit onderzoek zijn er al meerdere mensen positief getest zonder dat zij klachten hadden. Mensen die positief testen worden gevraagd direct weer een nieuwe afspraak te maken voor een vervolgtest. In die test kunnen we zien of het een eerdere besmetting betreft (als u in het verleden positief bent getest) of een nieuwe besmetting.

Kun je het virus in bedwang houden door te testen?

Alleen testen zal het virus niet onderdrukken. Maar testen helpt wel om het virus goed in beeld te krijgen. Vervolgens blijven de adviezen voor isolatie en quarantaine bij iemand die het virus bij zich draagt onverminderd belangrijk. Dit zorgt uiteindelijk voor het stoppen van verdere verspreiding. Door massaal deel te nemen aan deze pilot kunnen wij elkaar en de rest van Nederland helpen om corona er zo snel mogelijk onder te krijgen en terug te gaan naar ons normale leven.

Hierdoor komen we toch juist weer bovenaan de lijst van gemeenten met de meeste besmettingen?

Bunschoten is de laatste tijd inderdaad gestegen op die lijst. Maar dankzij deze pilot hebben we er samen voor gezorgd dat de positief geteste inwoners (juist ook zonder klachten) in isolatie zijn gegaan. Het is juist goed als we alle mogelijke besmettingen in kaart hebben, want met isolatie en quarantainemaatregelen kunnen we daardoor verspreiding heel snel voorkomen. Zelfs wanneer mensen nog geen klachten hebben gekregen. Je bent er als het ware sneller bij. De mensen die positief getest zijn zonder klachten hadden zich zonder deze pilot waarschijnlijk niet laten testen, waardoor zij anderen hadden kunnen besmetten met de mogelijke gevolgen van dien.